Christelijk lifestyle magazine – geloof, leven en stijl

De oorsprong van Kerstmis: waarom vieren we het op 25 december?

Waarom vieren we Kerstmis op 25 december? Over de eerste kerstvieringen, de keuze van de datum en hoe tradities als de kerstboom en de kerststal ontstonden.

Kort antwoord

Met Kerstmis vieren christenen de geboorte van Jezus. De Bijbel noemt geen datum. In Rome vierde men het feest in de vierde eeuw al op 25 december, rond de kortste dagen van het jaar: het licht dat terugkomt werd een beeld voor Christus.

Kerstmis is voor veel mensen het warmste feest van het jaar. Maar hoe is het ontstaan? En waarom op 25 december? Het antwoord is een mix van geloof, geschiedenis en tradities die in de loop van de eeuwen zijn gegroeid.

Rond 336

Oudste vermelding van 25 december in een Romeinse kalender.

1223

Franciscus van Assisi bouwt in Greccio een levende kerststal.

16e eeuw

De kerstboom duikt op in Duitsland en de Elzas.

19e eeuw

Kerst wordt een feest van het gezin, zoals wij het kennen.

1 Wat vieren we eigenlijk?

Kerstmis viert dat God mens werd in Jezus, geboren in Bethlehem. Het verhaal staat in Lucas 2 en Matteüs 1–2: de reis van Maria en Jozef, de stal, de herders en de wijzen. Lees het hele verhaal in De geboorte van Jezus.

“Want een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven”

Jesaja 9:5 · Statenvertaling

2 Waarom 25 december?

De evangelies geven geen datum. De eerste christenen vierden vooral Pasen. Pas in de vierde eeuw vinden we Kerstmis op 25 december in Rome. Historici geven twee verklaringen, die elkaar niet uitsluiten:

  • Het licht. Rond 25 december worden de dagen weer langer. Romeinen vierden toen het feest van de ‘onoverwinnelijke zon’. Christenen zagen in Jezus het ware licht.
  • Een berekening. Sommige vroege christenen rekenden negen maanden vanaf 25 maart, de dag waarop zij de aankondiging aan Maria plaatsten.

Orthodoxe kerken die de oude juliaanse kalender volgen, vieren Kerstmis op 7 januari. Het is hetzelfde feest, alleen een andere kalender.

3 Waar komen de tradities vandaan?

De kerststal

Franciscus wilde het verhaal laten ‘zien’ aan gewone mensen.

De kerstboom

Groen dat blijft in de winter: beeld van leven dat doorgaat.

De ster

Wijst naar de ster die de wijzen volgden.

Cadeaus

Verwijzen naar de geschenken van de wijzen.

In Nederland krijgen kinderen hun cadeaus vaak al met Sinterklaas op 5 december. Sint-Nicolaas was een bisschop uit de vierde eeuw, bekend om zijn vrijgevigheid. Kerstmis zelf blijft dan meer een feest van samen eten, kaarsen en de kerk.

4 Kerstmis vieren met betekenis

  • Zet samen de kerststal op en laat kinderen het kindje Jezus pas op kerstavond neerleggen.
  • Lees Lucas 2:1–20 voor aan tafel.
  • Bid een kort kerstgebed: je vindt er zeven in Kerstgebeden.
  • Ga naar een nachtmis of kerstnachtdienst.

Meer over de feestdagen vind je in de rubriek Kerst.

Veelgestelde vragen

Staat 25 december in de Bijbel?

Nee. De evangelies noemen geen datum. De datum 25 december is in de vierde eeuw in Rome gekozen en daarna overgenomen.

Is Kerstmis een heidens feest?

Kerstmis viert de geboorte van Jezus. De datum valt samen met oude winterfeesten, en sommige gebruiken, zoals groen in huis, zijn ouder dan het christendom. Christenen gaven die gebruiken een nieuwe betekenis.

Waarom vieren orthodoxen Kerstmis op 7 januari?

Veel orthodoxe kerken volgen de juliaanse kalender. 25 december in die kalender valt nu op 7 januari in onze kalender.

Bronnen

  • De Bijbel: Lucas 2:1–20, Matteüs 1–2, Jesaja 9:5 (Statenvertaling).
  • Chronograaf van 354 (Romeinse kalender met de vermelding van 25 december).

Eline de Vries
Eline de Vries schrijft voor Licht over gebed, christelijke feesten en geloof in het gewone leven. Ze zoekt naar woorden die je thuis echt kunt gebruiken: aan tafel, bij een doop of op een stille avond.

Reacties

Nog geen reacties. Wat raakte jou in dit artikel? Deel het hieronder.

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Elke reactie wordt eerst door de redactie gelezen en verschijnt na goedkeuring. Lees onze privacyverklaring.